W ¿yciu ka¿dego cz³owieka przychodzi moment, w którym staje przed wyborem - kupiæ mieszkanie czy kupiæ, a mo¿e wybudowaæ co¶ samemu. Je¿eli decydujemy siê na budowê, ¿ycie stawia przed nami wiele wyzwañ, z którymi musimy siê uporaæ. Najpierw "walczymy" z budowlañcami, pó¼niej z elektrykami, hydraulikami itd. W pewnym momencie nasza budowa dochodzi do etapu dachu i to co wydawa³o nam siê straszne, teraz zaczyna przera¿aæ. Pytania rodz± siê jedno po drugim. Jaki materia³ wybraæ na dach? Jakie maj± byæ rynny? Czy obróbkê zrobiæ z blachy powlekanej, czy mo¿e lepiej z tytanowo - cynkowej? I wiele innych...
Mo¿emy mówiæ o du¿ym szczê¶ciu, je¿eli trafimy do rzetelnej firmy handlowej lub trafimy do dobrego dekarza, a nie "uk³adzacza" dachów. Jednak¿e gdy tak siê stanie, to i tak powinni¶my posiadaæ pewien zakres wiedzy, aby nie daæ siê oszukaæ. Chcia³bym w przystêpny i jasny sposób wyja¶niæ czytelnikom kilka podstawowych zagadnieñ zwi±zanych z dachem, jego konstrukcj± i budow±.
W pierwszym artykule zajmiemy siê jedn± z najwa¿niejszych rzeczy w dachu, mianowicie jego wentylacj± oraz materia³ami, które s± za ni± odpowiedzialne.
Dawniej dekarz, uk³adaj±c dach, nie bardzo my¶la³ o jego wentylacji. W nastêpstwie dachy albo szybko koñczy³y swój ¿ywot, albo po kilku latach wygl±da³y ja ogródek - ca³e zielone od mchów i porostów. Jedn± z przyczyn by³o to, ¿e najczê¶ciej dachy by³y wykonywane z dachówek ceramicznych, naturalnych ( nie znano jeszcze angoby ) b±d¼ rêcznie produkowanych dachówek cementowych. Mniej popularnym, ale równie¿ stosowanym materia³em by³a blacha na r±bek stoj±cy ( ocynkowana b±d¼ cynkowa ). W ¿adnym z tych dachów wentylacji jednak nie by³o. Tzn. wentylacja wprawdzie siê pojawia³a ale w trochê innym tego s³owa znaczeniu. Mianowicie wentylowany by³ ca³y strych. Dachówki le¿a³y na samych ³atach, bez deskowania. W przypadku blach, wentylacja odbywa³a siê poprzez a¿urowo bite deskowanie.
Drugim wa¿nym aspektem by³o to, ¿e wszystkie kalenice i naro¿a ( czy jak kto woli kalenice sko¶ne ) by³y szczelnie zamkniête zapraw± murarsk±, na której le¿a³y g±siory. Powietrze wpada³o ma³ymi okienkami na strych i nimi równie¿ wypada³o.
W czasach nam bli¿szych, kiedy pojawi³a siê mo¿liwo¶æ adaptowania poddaszy do celów mieszkalnych, zaczêto stosowaæ sposób uk³adania dachówki "na sucho". Tzn. wprowadzono system uszczelek wentyluj±co - uszczelniaj±cych. Uk³adaj±c dach tym sposobem wszystkie kalenice s± otwarte i powietrze mo¿e swobodnie przep³ywaæ pomiêdzy okapem a kalenic±. Cyrkulacja ta odbywa siê pomiêdzy pokryciem naszego dachu a deskowaniem, b±d¼ foli± paroprzepuszczaln±. Jest to konieczne, poniewa¿ przep³ywaj±ce powietrze powoduje szybsze osuszanie pokrycia dachowego, a co za tym idzie na dachówce jest mniej wilgoci. Nie trzeba byæ fachowcem, ¿eby wiedzieæ, ¿e wilgoæ jest niezbêdna do wzrostu wszystkich ro¶lin ( w tym mchów itp. ).
Drugim bardzo wa¿nym kana³em wentylacyjnym jest przestrzeñ pomiêdzy termoizolacj±, a deskowaniem b±d¼ foli± paroprzepuszczaln±. Ten kana³ umo¿liwia "odci±gniêcie" pary wodnej, która dosta³a siê poprzez paroizolacjê do we³ny. Producenci folii czy membran dachowych twierdz±, ¿e ich produkty mog± ¶mia³o stykaæ siê z termoizolacj± i wszystko bêdzie w porz±dku. Moim zdaniem zostawienie tego drugiego kana³u wentylacyjnego nie jest spraw± technicznie skomplikowan±, a na pewno w znaczny sposób usprawnia przep³yw powietrza w ca³ej po³aci dachowej.
W tym miejscu nale¿a³oby pokrótce omówiæ w jaki sposób dzia³a membrana paroprzepuszczalna. W jednym zdaniu mogê powiedzieæ, ¿e jest to materia³, który w jedn± stronê ma przepuszczaæ powietrze, a w drug± nie pozwalaæ na przedostawanie siê ani powietrza ani wody. Dzia³a podobnie do tkaniny Goretex. Jest kilka wspó³czynników, które charakteryzuj± membrany paroprzepuszczalne. Najbardziej znanym jest w³a¶nie paroprzepuszczalno¶æ. Dobre membrany maj± tê warto¶æ na poziomie nie mniejszym ni¿ 1500 g/m2/24h. Lecz wa¿niejszym jest wspó³czynnik Sd. Mówi on o tym jaki wysoki "s³up" powietrza trzeba postawiæ na membranie aby ono przez ni± przeniknê³o. Innymi s³owy im jest on mniejszy, tym membrana lepsza. Nie mniej jednak choæby¶my wydali nawet 20 z³ na najlepsz± foliê i tak nic nie jest w stanie zast±piæ znanego do dawna pe³nego deskowania. Jest to mo¿e i trochê dro¿sze rozwi±zanie, lecz na pewno lepsze, choæ pewnie nie zgodz± siê z tym producenci folii dachowych.
Po pierwsze: Deskowanie wzmacnia ca³± konstrukcjê dachu. Po drugie: na pewno bêdzie trwalsze ni¿ nawet najlepsza folia. Po trzecie: jak± mamy gwarancjê, ¿e folia dachowa bêdzie zachowywa³a swoje w³a¶ciwo¶ci przepuszczaj±ce za np. 15 - 20 lat ? Przecie¿ jest to materia³, którego parametry s± okre¶lane w warunkach laboratoryjnych, a na dachu mamy warunki dalekie od takich. Poza nie jeste¶my w stanie stwierdziæ, czy po kilku latach ta folia nie "zapcha" siê od kurzu i py³u znajduj±cego siê naturalnie w powietrzu.
Zatem ka¿dy kto staje przed wyborem, czy na swój dach po³o¿yæ foliê czy wykonaæ pe³ne deskowanie, niech przemy¶li sprawê dwa razy zanim podejmie decyzjê. A najlepiej niech spyta do¶wiadczonego dekarza. My¶lê, ¿e wiêkszo¶æ powie to samo co ja.
I jeszcze na zakoñczenie. Nich ka¿dy kto zaczyna robiæ dach pamiêta, ¿e robi siê go raz na ca³e ¿ycie. Wiêc wybór odpowiedniego materia³u czy ekipy wykonawczej niech bêdzie dobrze przemy¶lany. Nie nale¿y kierowaæ siê tylko cen±. Dobra robota musi kosztowaæ. Dobry materia³ równie¿.
Mariusz Pó³torak
Autor jest ekspertem serwisu www.dachy.org.
Je¶li masz pytania dotycz±ce tematyki dachowej - zapraszamy na forum. Ekspert pomo¿e.