W czasach starożytnych azbest postrzegany był jako jedwab tajemniczego świata minerałów, w średniowieczu alchemicy nadawali mu magiczne właściwości, dziś stanowi zabójczy składnik środowiska, który należy jak najszybciej usunąć.

Azbesty są minerałami naturalnie występującymi w przyrodzie. Odporność na bardzo wysokie temperatury i działanie chemikaliów, kwasów, zasad i wody morskiej, a także duża sprężystość i wytrzymałość mechaniczna związków należących do tej grupy minerałów były wysoko cenione w wielu branżach produkcyjnych, takich jak: budownictwo, transport czy przemysł chemiczny. Wyroby zawierające azbest wykorzystywano wszędzie tam, gdzie istniało podwyższone zagrożenie ogniowe bądź istniała potrzeba użycia elementów wygłuszających hałas, a także przy różnego rodzaju izolacjach termicznych w elektrowniach i elektrociepłowniach.

Po wielu latach stosowania azbestu naukowcy doszli do wniosku, że jego wpływ może być zabójczy dla organizmu człowieka. Chociaż za niebezpieczne uważa się tylko stare i uszkodzone włókna eternitu, obecna wiedza na ten temat sprawia, że wszelkie produkty zawierające nawet minimalne ślady tego minerału są wycofywane z użycia. Wyniki dotychczasowych badań świadczą o tym, że pył powstający podczas wydobycia i przerobu azbestu, a także podczas użytkowania wyrobów zawierających ten minerał, należy do bardzo niebezpiecznych trucizn. Pocieszeniem może być fakt, że niebezpieczne dla zdrowia są tylko te włókna azbestu, które unoszą się bezpośrednio we wdychanym powietrzu. Te zabezpieczone przed uwalnianiem się włókien nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, jednak świadomość życia w towarzystwie ciągle tykającej bomby zegarowej sprawia, że azbest bardzo powoli, ale znika z naszego życia. Wciąż jednak około 80% mieszkańców polskich wsi żyje pod dachami z eternitu. Dopóki nie jest on zniszczony, możliwe jest przeprowadzenie bezpiecznego demontażu płyt i złożenie ich w specjalnie przygotowanych w tym celu składowiskach, umieszczonych szczelnie pod ziemią.

Szkodliwość włókien azbestowych zależy od ich średnicy i długości. Większe włókna nie są tak szkodliwe, gdyż w większości zatrzymują się w górnych drogach oddechowych skąd są usuwane przez rzęski, włókna bardzo drobne są usuwane przez system odpornościowy. Najbardziej niebezpieczne są włókna długie (>5μm), ale cienkie (<3μm), przenikają one do dolnych dróg oddechowych, wbijają się do płuca gdzie pozostają i w wyniku wieloletniego drażnienia komórek wywołują nowotwory. Takie włókna powstają głównie podczas ścierania wykładzin hamulcowych i sprzęgłowych samochodów starszego typu. W momencie wniknięcia do płuc drobne włókna azbestu mogą dokonywać ogromnych spustoszeń w organizmie, tworząc sprzyjające warunki do rozwoju takich schorzeń jak: rak płuc, azbestoza czy międzybłoniak opłucnej. Dowody dotyczące rakotwórczości azbestu zaczęto gromadzić na świecie w latach 60-tych, zaś pierwsze całkowite zakazy stosowania azbestu jako substancji rakotwórczej pojawiły się dopiero w latach 80-tych. Istotne jest to, że choroby wywołane azbestem ujawniają się dopiero po 20-30 latach wdychania włókien, stąd też zagrożenie może dotyczyć dzieci i młodzieży obecnie przebywających w miejscach zanieczyszczonych.

Po wprowadzeniu w 1997 zakazu stosowania wyrobów azbestowych rozpoczęła się ogólnopolska akcja usuwania niebezpiecznego materiału ze środowiska życia człowieka. Aktualnie pozostaje problem monitorowania na stanowiskach pracy narażenia zawodowego i stanu zdrowia osób zatrudnionych przy pracach rozbiórkowych, demontażu wszelkiego typu instalacji i izolacji budynków przemysłowych i komunalnych, w których zastosowany był azbest. Tylko zdecydowana polityka antyazbestowa oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa na temat zagrożeń płynących z obecności azbestu w życiu sprawi, że możliwe stanie się oczyszczenie środowiska z pozostałości niebezpiecznego minerału.


Źródło: e-azbest.pl, wikipedia.pl
Opracowanie: Anna Wojtyła, DACHY.org