PREZENTACJE

Samowola budowlana - prawdy i mity

W związku z licznymi pytaniami dotyczącymi uwarunkowań prawnych związanych z legalizacją samowoli budowlanej kierowanymi do naszej redakcji przedstawiamy najistotniejsze informacje na ten temat.

CO JEST SAMOWOLĄ BUDOWLANĄ?

Uważa się za nią:
• budowę lub rozbudowę budynku albo innego obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę;

• wybudowanie obiektu lub wykonywanie określonych robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu;

• zmiana sposobu użytkowania obiektu bez wymaganego zgłoszenia;

• istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu bez uzyskania zmiany pozwolenia na budowę;

• przystąpienie do użytkowania obiektu bez wymaganego zawiadomienia o zakończeniu budowy lub uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Opłaty legalizacyjne dotyczą tylko dwóch pierwszych z wymienionych wyżej rodzajów samowoli.

LEGALIZACJA SAMOWOLI

Sposób postępowania w sprawie legalizacji samowoli zależy od tego, kiedy ją wybudowano i kiedy wszczęto legalizację. Obecnie regulacje dotyczące samowoli mają bowiem zastosowanie tylko do tych obiektów, które wzniesiono po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku.

Samowole wybudowane przed 1995 r.

W stosunku do obiektów, których budowę zakończono przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.
Pozwalają one na legalizację samowoli, pod warunkiem, że wybudowane bez pozwolenia obiekty:

- znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod zabudowę tego rodzaju;

- nie stanowią zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i nie powodują niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia.

Aby zalegalizować taką samowolę, właściciele powinni zwrócić się do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Do wniosku należy dołączyć inwentaryzację powykonawczą i ekspertyzę techniczną potwierdzającą przydatność obiektu do użytkowania.
Z legalizacją tych samowoli nie trzeba się spieszyć, gdyż do obiektów, których budowę zakończono przed 1995 r., nie mają zastosowania przepisy obecnie obowiązującego Prawa budowlanego dotyczące opłat legalizacyjnych.

W odniesieniu do takich budynków czy  innych budowli powiatowy inspektor nadzoru budowlanego może jednak nakazać:

- rozbiórkę, jeśli obiekt stoi na terenie nieprzeznaczonym w planie miejscowym pod zabudowę lub przeznaczonym pod zabudowę innego rodzaju bądź zagraża bezpieczeństwu, albo

- wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, a następnie uzyskanie pozwolenia na użytkowanie.

Samowole wybudowane po 31 grudnia 1994 r., a przed 11 lipca 1998 r.
Obiekty wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w początkowym okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. mogą być zalegalizowane w procedurze uproszczonej. Muszą być jednak spełnione następujące warunki:

- budowa została zakończona po 31 grudnia 1994 r., a przed 11 lipca 1998 r. oraz

- przed dniem 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji.

Do takich obiektów nie stosuje się art. 48-49b ustawy Prawo budowlane z 1994 r., które przewidują możliwość legalizacji samowoli po wniesieniu opłaty legalizacyjnej.

Aby skorzystać z uproszczonej procedury, właściciel musi złożyć do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Do wniosku należy dołączyć inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego sporządzoną przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, ekspertyzę techniczną potwierdzającą przydatność obiektu do użytkowania oraz – w przypadku obiektów usługowych lub produkcyjnych – oświadczenia o braku sprzeciwu ze strony Inspekcji Ochrony Środowiska, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy i Państwowej Straży Pożarnej.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego – po protokolarnym potwierdzeniu zgodności inwentaryzacji powykonawczej ze stanem faktycznym – wyda decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, pod warunkiem, że obiekt budowlany nie narusza:

- przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych, na tyle, że nie da się go doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, oraz

- ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu zakończenia budowy albo orzekania.

Jeżeli natomiast nieprawidłowości są tego rodzaju, że można je usunąć, organ powinien wydać postanowienie nakładające obowiązek poprawienia ich w wyznaczonym terminie. W razie jego niewykonania właściciel otrzyma nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.

Nakaz rozbiórki otrzymamy też wtedy, gdy obiekt narusz przepisy w takim stopniu, że nie da się usunąć nieprawidłowości.

---

---