Nożyce do blachy

Zasada działania nożyc tradycyjnych jest prosta: siła cięcia jest przenoszona bezpośrednio z rękojeści na ostrza tnące. Jej wielkość jest uzależniona od długości ramion i szczęk tnących. Skład materiału, wykorzystywanego po produkcji nożyc, pozostaje niezmienny, jednak technologia produkcji jest stale unowocześniana – obecnie proces ich wytwarzania, projektowanie i kucie są nadzorowane przez specjalne programy komputerowe. Następnie narzędzia są poddawane wszelakim zabiegom hartowania i ulepszania cieplnego.

Do rodziny nożyc tradycyjnych należą nożyce do cięć przelotowych po prostej (np. typu liońskiego, angielskiego, amerykańskiego, berlińskiego), uniwersalne, nożyce do łuków oraz nożyce otworowe. Nożyce do cięć przelotowych służą przede wszystkim do wykonywania długich i krótkich cięć po prostej. Ich szczęki mają około 50 -75 mm długości. Szeroka szczęka znajdująca się w chwili cięcia pod blachą pozwala na wydajne cięcie i zapobiega zaciskaniu się blachy na szczękach przy cięciach na dłuższych odcinkach. Ta grupa narzędzi jest zwykle stosowana przy nieskomplikowanych obróbkach oraz cięciu całych arkuszy blachy na mniejsze kawałki.

Nożyce uniwersalne, mimo swego podobieństwa do nożyc do cięć przelotowych, różnią się od nich przede wszystkim długością szczęk (ok. 35-40 mm). Krótsze szczęki pozwalają na wykonywanie zarówno cięć po prostej, jaki i po krzywej, ze wskazaniem jednak na cięcia po prostej. Dzięki możliwości zastosowania ich w wielu sytuacjach są one chętniej wybierane przez dekarzy, jednak jak każde uniwersalne narzędzie, mają swoje mankamenty i ograniczenia – długie cięcia po prostej wykonuje się nimi znacznie trudniej niż przelotowymi, a cięcie po krzywej jest możliwe tylko po łukach o dużych promieniach. Mimo tego są często wykorzystywane przez dekarzy przy typowych obróbkach, nie wymagających użycia blachy.

Kolejny typ nożyc jest przeznaczony szczególnie do cięcia po krzywej o dużym promieniu. Nożyce do łuków charakteryzują się innym kształtem, choć podobną długością, szczęk. Węższe i płaskie ułatwiają cięcie po krzywiznach, natomiast ograniczają manewrowanie po prostych powierzchniach i cięcie na krótkich odcinkach.

Najbardziej specjalistyczną grupą nożyc są nożyce otworowe, popularne wśród dekarzy specjalizujących się w pracach blacharskich, np. nożyce do cięcia łukach o małym promieniu, których szczęki dzięki nieznacznemu wygięciu w bok, znacznie ułatwiają prowadzenie po krzywiźnie.

Do wykonywania skomplikowanych cięć po ciasnych łukach służą nożyce wygięte łukowo, a w niedostępnych kątach świetnie sprawdzają się nożyce wygięte kątowo. Wszystkie wspomniane przez mnie typy nożyc występują w wersji prawej i lewej, co oznacza, że przeznaczone są do wykonywania czynności tylko w jedną bądź drugą stronę.

Kleszcze

Na polskim rynku dostępnych jest wiele typów i rodzajów narzędzi i urządzeń, ale z pewnością trudno byłoby ogarnąć je wszystkie. Niektóre z tych narzędzi są proste w obsłudze, jak kleszcze i cęgi. Są one kute matrycowo, podobnie jak tradycyjne nożyce do blachy. Ze względu na to, że poszczególne typy mogą różnić się od siebie sposobem łączenia ze sobą dwóch części kleszczy w osi roboczej, wyróżniamy kleszcze o konstrukcji nakładkowej (obie części nakładane są na siebie analogicznie jak w tradycyjnych nożycach do blachy) oraz kleszcze wskuwakowe (jedna część tworzy widełki, w które wsuwa się drugą).

W rodzinie kleszczy możemy znaleźć jednak znacznie więcej typów wykorzystujących powyższy sposób budowy – powstały one  wyniku zapotrzebowani płynącego prosto od dekarzy, którzy w trakcie swoich prac napotykali coraz to inne problemy.

Podstawowe kleszcze to oczywiście te wykorzystywane przy wszelkiego rodzaju obróbkach blacharskich, takich jak falcowanie czy zagniatanie blachy. Przy wielu pracach sporym udogodnieniem są wersje z kątowym wygięciem szczęk (standardowo jest to 45o, a istnieją takie, w których wygięci dochodzi nawet do 90o). Dla wielu dekarzy są one wystarczające do wykonywania wszelkich prac blacharskich, jednak są i tacy, którzy poszukują mniej uniwersalnych narzędzi. Ich potrzeby zaspokoi z pewnością cała gama kleszczy specjalnych, projektowanych do konkretnych prac (precyzyjnego formowania detali oraz krzywizn, nawet o bardzo małych łukach, a także gięcia haków rynnowych).

Autorzy: Marek Rosiek, Anna Wojtyła-Dyjur, redakcja serwisu Dachy.org

Pełną ofertę narzędzi i maszyn dekarskich znajdą Państwo w sklepie www.dekarze.pl