Kilka uwag o stanie technicznym pokrycia dachów Zamku Ksi±¿
Wnioski
Warunków atmosferycznych nie uda siê zmieniæ. Nale¿y wiêc dostosowaæ siê do otoczenia i odpowiednio wzmocniæ (jeszcze) nieuszkodzone partie dachów a defekty naprawiæ.
Wskazane w opracowaniu i w za³±cznikach graficznych miejsca awarii i ubytki pokrycia nale¿y niezw³ocznie naprawiæ. Pozostawienie niezabezpieczonych uszkodzeñ niesie za sob± mo¿liwo¶æ „uzyskania” efektu domina. Kolejny silny wiatr wyrwie dalsze arkusze, zalane mog± byæ stropy kilku kondygnacji i trwale uszkodzone zostanê elementy wiê¼by (zara¿enia grzybami, próchnienie wilgotnego drewna).
Skorodowane wokó³ niektórych kominów partie po³aci nale¿y wymieniæ a przyczynê korozji usun±æ lub zneutralizowaæ przez zabezpieczenie antykorozyjne elementów stalowych. Nale¿y elementy ochrony odgromowej (szczególnie wsporniki zamocowane w kominach i ¶cianach) wymieniæ na mosiê¿ne lub miedziane (ewentualnie stalowe ale miedziowane galwanicznie). Za kominami wykonaæ odboje a wy³azy naprawiæ i wyposa¿yæ w zabezpieczenia przed niekontrolowany otwarciem i upadkiem (zasuwy, ³añcuchy).
Zainstalowaæ wieszaki
Poniewa¿ (jak wykaza³em) pokrycie jest wykonane wadliwie i w zwi±zku z tym nowe usterki bêd± siê sukcesywnie ujawniaæ, konieczne bêdzie systematyczne „wchodzenie” blacharzy na dachy. Aby im po³acie udostêpniæ, wzd³u¿ kalenic w rozstawie nie mniejszym ni¿ co 1,50m po ka¿dej stronie, nale¿y trwale zainstalowaæ p³ytkê z uchem lub innego rodzaju haki do zawieszania drabin sznurowych i lin asekuracyjnych a to pozwoli w przysz³o¶ci na wykonywania zabiegów konserwacyjnych takich jak przegl±dy pokrycia, naprawy, czyszczenie rynien bez wzywania alpinistów, poprawi to bezpieczeñstwo pracuj±cych i zmniejszy ryzyko powstawania nowych uszkodzeñ. Detale te oczywi¶cie ze stali galwanicznie miedziowanej b±d¼ mosiê¿ne.
Oczy¶ciæ i uszczelniæ rynny
System odwodnienia nale¿y regularnie czy¶ciæ, regulowaæ spadki i naprawiaæ uszkodzenia. Zsuwaj±ce siê p³aty ¶niegu odginaj± krawêdzie rynien. Przed laty, gdy pokrycie by³o ceramiczne nie by³o z tym wiêkszych problemów, bo po dachówkach ¶nieg „nie schodzi” tak ³atwo a ponadto rynny w stosunku do powierzchni dachu by³y bardziej obni¿one i nie pe³ni³y roli barier ¶nie¿nych. Przy zmianie pokrycia w miejsce ³at i podwójnej warstwy grubych dachówek nabito deskowanie co obni¿y³o po³aæ w stosunku do rynien o oko³o 8 cm. Uchwyty pozostawiono bowiem na poprzednim poziomie. Montowanie p³otków ¶niegowych wydaje siê niepotrzebne, gdy¿ ich monta¿ przyniesie kolejne problemy, a skutki ich braku w ca³okszta³cie s± jednak niewielkie. W po³aciach, które bêd± poddawane kompleksowym naprawom (prze³o¿eniu) nale¿y rynny obni¿yæ aby zsuwaj±cy siê ¶nieg „przelecia³” nad ich krawêdziami.
Systematycznie kontrolowaæ
Tak du¿e powierzchnie dachów, wystawionych na trudne warunki atmosferyczne powinny byæ systematycznie sprawdzane, zw³aszcza, ¿e najwy¿sze kondygnacje (III piêtro, poddasza i strychy) nie s± aktualnie u¿ytkowane co powoduje, ¿e przecieki mog± byæ przez d³ugi czas nieujawnione. B³êdy wykonania prac z lat siedemdziesi±tych i osiemdziesi±tych bêd± w dalszym ci±gu owocowaæ nowymi punktami krytycznymi. Konieczny jest st±d systematyczny monitoring dachów.
Zatrudnienie pracownika do prac dachowych
Dachy Zamku wymagaj± sta³ej opieki, tak jak na tarasach i w parku codziennie pracuj± ogrodnicy, jak nad sprawno¶ci± sp³uczek w toaletach czy ogrzewania czuwa instalator jak konieczny jest elektryk czy sprz±taczki i konserwator tak nad bezpieczeñstwem z strony powinien czuwaæ zamkowy dekarz. 5500m2 dachu to tyle co 20 du¿ych domów jednorodzinnych. Nie ma chyba budynku, który przez dwadzie¶cia lat nie wymaga³by interwencji dekarza. Nie op³aca siê do drobnych napraw wzywaæ firm obcych, bo ceny za jednostkowe prace s± niewspó³miernie wysokie do realnej warto¶ci tych zadañ. Sondowa³em w trakcie pisania raportu firmê wykonuj±c± takie roboty i zatrudniaj±c± alpinistów. Uzupe³nienie ubytku w he³mie baszty Jerzego wyceniono na 400 z³. Przyjazd na miejsce, wykonanie obmiaru, przymiarki do kosztorysu, umowy. Pracê wykona dwóch pracowników i zajmie im to najwy¿ej 2 godziny lecz z dojazdami strac± ca³y dzieñ – nie jest to przesada. Dlatego je¿eli zakres jest w jednym miejscu ma³y to nie op³aca siê us³uga obcego podmiotu.
Zatrudnienie do¶wiadczonego dekarza i przydzielanie mu czasem innego pracownika do pomocy przy wydatkowaniu 60 ty¶. z³ rocznie pozwoli na pracê przez 300 dni w roku nad uzupe³nieniami i naprawami pokrycia, czyszczeniu rynien, str±caniu gro¼nych sopli.
Kompleksowy remont obiektu
Nale¿y powa¿nie zastanowiæ siê te¿ nad ewentualnym generalnym remontem pokryæ – szacunkowy koszt to ok. 2,5mln. z³ przy za³o¿eniu, ¿e uda siê odzyskaæ ok. 55% materia³u (blachy) a prace wykonywaæ bêd± firmy obce z czego robocizna wraz z podatkiem VAT to 1,3mln. z³. Zamkowy dekarz wraz z pomocnikiem, przez 8 miesiêcy sezonu letniego w roku, tj. 160 dni roboczych bez nadmiernego wysi³ku mo¿e „prze³o¿yæ” 1600m2 dachów zak³adaj±c, ¿e zrobi po 10m2 dziennie. Wystarczy³by okres czterech lat na pe³ny remont, zw³aszcza, ¿e roboty wykonywane by³yby w tych partiach, które w danym momencie wymaga³yby interwencji. Koszty materia³owe pozostan± w obu przypadkach podobne. Musia³by to byæ solidny rzemie¶lnik na sta³e zwi±zany z tym obiektem.
I takim wnioskiem zakoñczy³em mój raport dla Dyrekcji tego przepiêknego obiektu.
Dla serwisu DACHY.ORG Andrzej Pietraszek